-Wilt u deelnemen aan de gebruikers Enquête? Klik hier: Vragen-

Explosief vulkanisme

Uit OmoPedia
Ga naar: navigatie, zoeken

Beschrijving

Fout bij het aanmaken van de miniatuurafbeelding: The system cannot find the path specified. Error code: 1
De gigantische aswolk die de Pinatubo uitstootte op 15 juni 1991

Zo’n 100 km ten noordwesten van Manilla, de hoofdstad van de Filipijnen, hield een tot dan toe rustige vulkaan een slapend bestaan. De 1760 meter hoge Pinatubo was een prachtige berg, voor een groot gedeelte bedekt met bossen. Veel mensen wisten niet eens dat het een vulkaan was. Al meer dan 500 jaar had hij zich stil gehouden.

Eind 1990 kwam er ineens stoom uit de vulkaan en trad er in de buurt van de berg een grote aardschok op. In maart 1991 werd die gevolgd door nog meer bevingen. Vulkanologen hielden de vulkaan nauwlettend in de gaten vanuit Clark Air Base, een Amerikaanse militaire basis die daar in de buurt lag. Op 3 juni 1991 volgde de eerste grote explosie, die zo krachtig was dat mensen in een straal van 40 km om de berg geëvacueerd moesten worden. Die evacuatie heeft uiteindelijk heel veel mensenlevens gespaard.

Na nog meer uitbarstingen volgde op 15 juni de grote klap. De seismografen op de basis konden de bevingen niet meer aan, zo krachtig trilde de aarde. Aswolken werden tot 35 km hoogte de atmosfeer ingeslingerd. Bij elkaar braakte de berg meer dan 10 kubieke kilometer as uit! Het maakte de uitbarsting van de Pinatubo tot één van de meest explosieve vulkaanuitbarstingen van de 20e eeuw.

Precies op dezelfde dag raasde een orkaan over de Filippijnen. As en regen zorgden voor gigantische modderstromen (lahars). Over een gebied van meer dan 125.000 km2 kwamen zware asregens neer. Dankzij de evacuatie van tienduizenden mensen vielen er “slechts” 300 doden te betreuren. De meesten daarvan kwamen om onder instortende daken van hun huisjes. Die konden de asregens niet dragen.

Definitie

Vulkaanuitbarsting waarbij vooral vulkanische assen de lucht in worden geslingerd.

Voorbeelden

  • Mount St. Helens in 1980 [1]
  • Mount Pinatubo in 1991 (Filippijnen) [2]
  • Krakatau in 1883 (Indonesië)

Toelichting

  • Explosief vulkanisme komt voor op plaatsen waar aardplaten op elkaar botsen, met name bij subductiezones. Dat heeft te maken met vier redenen:
    • Het magma moet veel moeite doen om aan de oppervlakte te komen, waardoor zich een grote druk kan opbouwen.
    • Een tweede reden ligt in de vloeibaarheid van het magma. Hoe taaier het magma, hoe moeilijker het stroomt. Bij subductiezones komt die taaie magma voor.
    • Explosief vulkanisme heeft op de derde plaats te maken met de temperatuur van het magma. Als het magma rechtstreeks uit de aardmantel komt, is het erg heet en dus heel vloeibaar. Bij subductiezones is het opgesmolten korstmateriaal minder heet en dus stroperiger.
    • De laatste reden heeft te maken met de hoeveelheid gassen (kooldioxide en waterdamp) dat in het magma zit. Hoe groter die hoeveelheid, hoe explosiever de uitbarsting. Bij subductiezones wordt met zeewater verzadigde korst de diepte ingesleurd, waardoor er veel waterdamp in het magma zit.
  • Hoe groter de explosieve kracht, hoe meer het magma de lucht in wordt geslingerd. Dat levert kleine asdeeltjes op. Als de druk wat minder is, komen vooral ook grotere brokken als vulkanische bommen voor.
  • Bij explosief vulkanisme komen vulkanen voor die de vorm hebben van een steile kegel. Men spreekt van stratovulkanen.