-Wilt u deelnemen aan de gebruikers Enquête? Klik hier: Vragen-

Breukgebergte

Uit OmoPedia
(Doorverwezen vanaf Horst)
Ga naar: navigatie, zoeken

Beschrijving

Fout bij het aanmaken van de miniatuurafbeelding: The system cannot find the path specified. Error code: 1
De Rijnslenk net ten noorden van Colmar. Kijkrichting is oost. Op de voorgrond zijn de uitlopers van de Vogezen te zien

Wanneer je vanuit Basel in Zwitserland de Rijn afvaart richting Straatsburg, merk je dat je in een vlak, vruchtbaar gebied bent van zo’n 25 km breedte dat aan weerszijden wordt begrensd door een niet al te hoog, oud, door verwering en erosie afgerond gebergte. De Rijn ligt hier precies op de grens van Duitsland en Frankrijk. Aan de Franse kant wordt dat gebied begrensd door de Vogezen en aan de Duitse zijde door het Zwarte Woud.

Als je vanaf de hoogste toppen van die Vogezen naar het Zwarte Woud kijkt, die je grote gelijkenissen tussen die twee gebergten. Het lijkt wel of die twee bergmassieven elkaars spiegelbeeld zijn. Dat klopt ook. In dit gebied komen grote breuken voor in de aardkorst. De aardkorst vertoonde er rekverschijnselen. De korst bewoog hier uit elkaar. Dat betekende dat er wat ruimte vrijkwam. Gedeelten van het gebied zijn weggezakt tussen die breuken in.

Door dat wegzakken ontstonden er hoogteverschillen. De weggezakte delen noemt men slenken, de hoog gebleven delen de horsten. Zo ligt de Rijn tussen Basel en Straatsburg in zo’n weggezakt gedeelte van de aardkorst. Men spreekt van de Rijnslenk. Zowel de Vogezen als het Zwarte Woud zijn voorbeelden van een horst.

Definitie

Gebergte waarbij hoogteverschillen ontstaan door het wegzakken of omhoog komen van stukken van de aardkorst langs breuken.

Voorbeelden

  • Tussen de Vogezen en het Zwarte Woud ligt de Rijnslenk.
  • Tussen de Sierra Nevada en de Rocky Mountains in het westen van de Verenigde Staten zijn verscheidene gebieden weggezakt langs breuken. Zo ligt pal ten oosten van de Sierra Nevada het laagstgelegen gedeelte van Amerika. Death Valley is zo ver weggezakt dat het ongeveer 85 meter onder het niveau van de zeespiegel ligt.
  • In het oosten van Afrika ligt de Rift Valley. Dat is een gigantisch groot gebied waar aardplaten gescheurd zijn en ter plaatse uit elkaar bewegen. Daartussen zakken stukken aardkorst weg. Het gebied is eigenlijk een oceaan in wording al duurt het nog miljoenen jaren voordat het gebied zo ver uit elkaar is geschoven dat het oceaanwater erbij kan. In de Rift Valley liggen verscheidene diepe meren.

Toelichting

  • Horsten en slenken kun je op verschillende schaalniveaus bekijken. Op continentale schaal kun je daarbij denken aan de eerder genoemde voorbeelden. Het gaat dan om grote scheuren in de aardkorst waarlangs gesteente kan bewegen.
  • Ook op kleinere schaal kunnen horsten en slenken voorkomen. Zo liggen er in ons land een aantal kleine breuken die vanuit het noorden van Limburg in noordwestelijke ligging lopen. Aan weerszijden van zo’n breuk kan de aardkorst een klein beetje omhoog komen of juist wegzakken. Een bekend voorbeeld hiervan is de Peelrandbreuk op de grens van Limburg en Noord-Brabant. Ten westen daarvan ligt een slenk, ten oosten daarvan een gebied dat omhoog is gekomen. Daar ligt onder andere het plaatsje Horst. Weten jullie gelijk hoe dat dorpje aan zijn naam komt.