-Wilt u deelnemen aan de gebruikers Enquête? Klik hier: Vragen-

Normen en waarden

Uit OmoPedia
Ga naar: navigatie, zoeken

Beschrijving

Een patiënt zit in de spreekkamer van de dokter tegenover een mooie vrouw. Hoewel hij zijn best doet haar te negeren, kan hij zijn ogen niet van haar afhouden. Hij bekijkt haar van top tot teen. Wat later komt hij de spreekkamer binnen en begint de dokter een gesprekje over normen en waarden met hem. Wat blijkt? De mooie vrouw heeft bij de dokter haar ongenoegen uitgesproken over hem. Zij voelde zich erg onprettig. Ze voelde zich aangetast in een voor haar belangrijke waarde, namelijk het recht op privacy.

De dokter heeft het met de jongen over dat recht. Wat is de norm in zo’n geval? De norm is een vaak ongeschreven regel waar mensen zich aan moeten houden. In dit geval betekent dat dat je mensen natuurlijk soms wel vluchtig mag aankijken, maar je gaat niet minutenlang zitten staren naar iemand, of het moet zijn dat je als verliefd stelletje tegenover elkaar in een restaurant zit. De jongen ging hier in de ogen van het meisje in de fout en de dokter was het daarmee eens.

Definities

  • Normen: Geschreven of ongeschreven gedragsregels, waar mensen zich aan moeten houden. De geschreven gedragsregels zijn wetten, de ongeschreven regels zijn volksgebruiken die minder afdwingbaar zijn.
  • Waarden: Algemene idealen die mensen nastreven. Dingen die belangrijk worden gevonden in het leven.

Voorbeelden

  • Belangrijke waarden kunnen zijn het recht op meningsvrijheid en op privacy. Verder de liefde voor de medemens, trouw en eerlijk zijn ten opzichte van elkaar, respect tonen voor elkaar enzovoort. Waarden komen vaak voort uit geloofsovertuiging. Zo speelt bij christenen naastenliefde een belangrijke rol (denk aan de Tien Geboden) en bij islamieten de onderwerping aan de wil van Allah.
  • Normen zijn soms vastgelegd in de wet. Zo is het niet toegestaan van elkaar te stelen, iemand (sexueel) te intimideren, iemand te bedreigen, te hard te rijden op de snelweg, een beroep uit te oefenen zonder diploma’s en ga zo maar door. Normen stellen grenzen. Daar mag je niet overheen gaan. Doe je dat toch, dan volgt er een boete en/of gevangenisstraf.

Toelichting

  • Hoe meer mensen een bepaalde waarde nastreven, hoe makkelijker het is om normen te trekken. Hoe minder mensen zich aan die richtlijnen houden, hoe makkelijker mensen in negatieve zin te beïnvloeden zijn. Als op een popfestival overal plastic bekertjes op de grond liggen om je heen, is het wel heel verleidelijk zelf ook maar de dingen op de grond te gooien, ook al ben je nog zo milieubewust.
  • Sommige normen zijn volksgebruiken. Iedereen weet dat je niet naar een begrafenis gaat in een bloemetjesjurk of zonder shirt in een restaurant gaat zitten eten als je net daarvoor wel zo op het strand lag. Wat soms mag, kan op andere momenten niet. Allerlei dingen kom je te weten door je opvoeding. Hoe moet je mensen begroeten, hoe eet je op een beschaafde manier, hoe lang mag je zo maar iemand in de ogen kijken, wat doe je als je met iemand anders in de lift staat? Ouders en school spelen daarin een grote rol, maar veel leer je gewoon zelf door om je heen te kijken. Wanneer je vaak in aanraking komt met mensen die het met waarden en normen niet zo nauw nemen, ga je zelf dat negatieve gedrag ook vertonen. Je vindt dan dingen normaal die in de ogen van de meerderheid van de bevolking niet normaal zijn.
  • Normen zijn niet altijd voor iedereen hetzelfde. Wanneer een student en de minister van verkeer allebei worden aangehouden omdat ze veel te hard reden, is dat voor die minister erger. Hij heeft een voorbeeldfunctie voor de samenleving.
  • Soms ontstaan er in multiculturele samenlevingen problemen omdat de mensen van de verschillende culturen niet dezelfde waarden belangrijk vinden en dus ook de normen niet hetzelfde zijn.
  • Belangrijk voor een samenleving is dat de belangrijke waarden worden vertaald naar voor iedereen begrijpelijke en aanvaardbare normen. Belangrijk is ook dat mensen weten waar ze aan toe zijn.