-Wilt u deelnemen aan de gebruikers Enquête? Klik hier: Vragen-

Plaattektoniek

Uit OmoPedia
Ga naar: navigatie, zoeken

Beschrijving

Fout bij het aanmaken van de miniatuurafbeelding: The system cannot find the path specified. Error code: 1
Midden door IJsland loopt een enorme breuklijn . Het is de begrenzing van twee platen die uit elkaar bewegen. Bij het nationaal park Thingvellir is die breuk erg goed te zien in het landschap.

Midden in de Atlantische Oceaan ligt IJsland aan de rand van de poolcirkel. Dwars door dat land loopt een enorme breuk van noord naar zuid. Toeristen gaan vaak bij die breuk kijken en springen eroverheen. Dat geeft een bijzonder gevoel want je springt dan van de Amerikaanse Plaat op de Euraziatische. Die breuk is een onderdeel van de Mid-Atlantische Rug. Dat is een enorme bergrug die voor het grootste deel onder water ligt, precies halverwege Europa/Afrika en Amerika. Daar schuift de Amerikaanse plaat met een snelheid van een paar centimeter per jaar weg van Europa en Afrika. De Atlantische Oceaan wordt zo dus elk jaar ietsje breder. De breuk zorgt ter plekke voor aardbevingen en ook vulkanisme komt voor. Door deze plaattektoniek is IJsland geologisch gezien erg actief.

Definitie

Bewegingen van aardplaten onder invloed van stromingen in de onderliggende mantel.

Voorbeelden

Platen kunnen op drie manieren ten opzichte van elkaar bewegen.

  • Uit elkaar ofwel divergerend. Daarbij ontstaan scheuren in de aardkorst die zich opvullen met vulkanisch materiaal. Er komen (meestal lichte) aardbevingen voor.
  • Naar elkaar toe ofwel convergerend. Daarbij ontstaan subductiezones en gebergten. Er komen zware aardbevingen voor en er is sprake van explosief vulkanisme.
  • Langs elkaar ofwel transversaal. Daarbij ontstaat geen vulkanisme maar er komen wel zware aardbevingen voor.

Toelichting

  • De steenschaal is verdeeld in een aantal stukken die als een legpuzzel in elkaar vallen. Die stukken noemt men platen ofwel schollen. Er zijn hele grote stukken bij maar ook wat kleinere. De grote zijn genoemd naar de continenten die erop liggen. Zo heb je de Amerikaanse plaat en de Afrikaanse plaat. Een heel grote plaat is ook de Pacifische. Die ligt onder de Grote Oceaan.
  • De korst bestaat uit vast gesteente dat op de onderliggende mantel drijft. Dat komt omdat die mantel bovenin een klein beetje vloeibaar is en de aardkorst uit gesteente bestaat dat een iets kleiner soortelijk gewicht heeft.
  • De mantel wordt vanuit de kern op sommige plaatsen meer verhit dan op andere. Gevolg is dat er in die mantel warmtestromingen aanwezig zijn. De bovenliggende aardkorst stroomt op die warmtestroming mee.
  • Op sommige plaatsen beweegt de korst uit elkaar. Dat noemen we met een duur woord divergeren. De scheur in de korst wordt opgevuld met vulkanisch materiaal. Dat gebeurt onder andere bij de Mid-Oceanische Ruggen.
  • Op andere plaatsen beweegt de korst naar elkaar toe. Dat noemen we met een duur woord convergeren. Daarbij duikt meestal één van de platen onder de andere weg. Dat heet subductie. Hierbij ontstaan gebergtes, zware aardbevingen en explosieve vulkanen.