-Wilt u deelnemen aan de gebruikers Enquête? Klik hier: Vragen-

Tornado

Uit OmoPedia
Ga naar: navigatie, zoeken

Beschrijving

Fout bij het aanmaken van de miniatuurafbeelding: The system cannot find the path specified. Error code: 1
Tornado met kracht F5 in de staat Manitoba (Canada) in 2007

Mitch woont met zijn familie op het platteland in de staat Nebraska, midden in de Verenigde Staten. Hij woont in een gebied dat deel uitmaakt van Tornado Alley. Amerika wordt elk jaar opnieuw getroffen zo'n 1000 wervelwinden. De meeste daarvan zijn niet zo sterk, maar af en toe is zo'n tornado echt verwoestend en vallen er slachtoffers bij.

De mensen die in Tornado Alley wonen, zijn zo goed mogelijk voorbereid op die tornado’s. Elk jaar ziet Mitch er wel een paar voorbijrazen. De lucht wordt inktzwart en de wolken hangen dreigend naar beneden. De lucht tolt, tegen de wijzers van de klok in, rond. De lucht kan zo snel gaan draaien, dat onder uit de wolk een trechtervormige slurf ontstaat die de grond kan bereiken.

Dan is het echt zaak om te schuilen. De meeste huizen hebben een schuilkelder waar je veilig bent. Het beste kunnen mensen hun deuren en ramen open laten staan. Dan is het drukverschil met de buitenlucht het minst en de kans groter dat het huis de tornado overleeft. Daarna begint het angstige afwachten tot de tornado voorbij is. Het spoor dat de tornado achterlaat is meestal niet breder dan een paar honderd meter. De kans is dus niet zo groot dat jouw huis getroffen wordt. Gebeurt dat toch, dan is het waarschijnlijk puinruimen geblazen en hoop je dat je het er levend vanaf hebt gebracht.

Definitie

Snel ronddraaiende wervelwind.

Voorbeelden

  • De meeste tornado’s komen voor in het midwesten van de Verenigde Staten, in een gebied dat bekend staat als Tornado Alley. Daar zijn de omstandigheden ideaal voor het ontstaan van de tornado’s
  • Heel af en toe komen in ons land ook wel eens kleine tornado’s voor, maar die stellen ten opzichte van hun broers in Amerika niet veel voor. Men noemt die kleine tornado’s ook wel windhozen.
  • In bijgaand filmpje zien jullie een voorbeeld van een krachtige tornado. [1]
  • In dit filmpje zien jullie een groep stormchasers die zich uit de voeten moet maken voor een tornado in Kansas.[2]
  • Een mooi voorbeeld van een supercel onweerswolk. Let op de draaiende beweging van de lucht. [3]
  • Een voorbeeld van een F1 tornado. Let op het geluid. Zelfs bij deze relatief kleine tornado is dat al angstaanjagend. [4]

Toelichting

Fout bij het aanmaken van de miniatuurafbeelding: The system cannot find the path specified. Error code: 1
Tornado in de staat Oklahoma in 1999. Oklahoma ligt in het gebied dat we kennen als Tornado Alley
  • Tornado’s ontstaan op plaatsen waar droge, koude lucht en warme, vochtige lucht op elkaar botsen. In die botsingszone gaat de lucht ronddraaien. Op het noordelijk halfrond gebeurt dat altijd tegen de wijzers van de klok in, op het zuidelijk halfrond altijd met de klok mee. Hoe groter de temperatuur- en vochtigheidsverschillen zijn, hoe harder die lucht gaat ronddraaien.
  • In Amerika liggen de gebergtes (Rocky Mountains en Appalachen) in noord-zuid richting. Daartussen ligt een vrij vlak gebied waarin de koude, droge lucht uit Canada ver kan doordringen naar het zuiden en warme, vochtige lucht uit de Golf van Mexico juist kan doordringen naar het noorden. Ergens komen die luchtsoorten elkaar tegen. Ook botst die warme, vochtige lucht vaak op de droge lucht die ontstaat boven de grote woestijngebieden in het westen van de VS.
  • De grootste kans op tornado’s is aanwezig als boven in de atmosfeer (zeg op een hoogte van zo’n 10 tot 15 km) droge, koude lucht aanwezig is en beneden juist warme vochtige lucht. Als die warme lucht gaat opstijgen, condenseert de in de lucht zittende waterdamp tot waterdruppeltjes. Bij dat condenseren komt heel veel warmte vrij. Daardoor stijgt die lucht nog sneller op. Omdat de lucht bovenin kouder is, kan de opstijgende lucht alsmaar door blijven stijgen, waarbij dus een draaiende beweging ontstaat. De lucht wordt als het ware van de grond opgezogen, waardoor er plaatselijk een extreem lagedrukgebied ontstaat.
  • Zo’n enorme buienwolk noemt men een supercel. De lucht kan daarin zo hard gaan draaien, dat de lucht onder de wolk naar beneden wordt geslingerd en er een trechtervormige slurf ontstaat. Die slurf noemt men een tornado op het moment dat die de grond raakt.
  • In die slurf kunnen windsnelheden voorkomen tot vele honderden kilometers per uur. Onnodig te zeggen dat hoe harder het waait, hoe groter de kracht van de tornado is.
  • Op de grond laten de tornado’s een vernielend spoor achter van enkele tientallen tot hooguit een paar kilometer breedte. Meestal gaat het om een paar honderd meter. Bij een krachtige tornado kan alles in dat spoor vernield worden. Bomen raken ontworteld, huizen vernield. Het gevaarlijkste is het rondvliegende puin.
  • Tornado’s zijn zeer tijdelijke verschijnselen. Ze duren hooguit enkele tientallen minuten, maar vaak veel korter. Er zijn amateur meteorologen die erop kicken zo’n tornado op te sporen. Dat zijn de zogenaamde stormchasers. Die kunnen wel door goed te kijken naar weerkaarten, voorspellen waar de omstandigheden voor tornado’s gunstig zijn. Om in zo’n gebied een echte tornado te ontdekken, is veel moeilijker. Soms proberen ze met gevaar voor eigen leven zo dicht mogelijk bij een tornado te komen, om meetapparatuur neer te zetten om zo meer te weten te komen over de krachten die in zo’n tornado spelen.
  • Tornado’s worden naar kracht ingedeeld volgens de Schaal van Fujita. Die loopt van F0 (snelheden tussen 64 en 117 km per uur) naar F5. Die krachtigste tornado’s hebben windsnelheden boven de 418 km/uur.